Crni kumin – izvor moćnog ulja

Ponovo vas vodimo u čudesni svet biljaka, tih neverovatnih heroina. Ovog puta saznaćete iskustva i rezultate pravo iz laboratorija i članaka koji su prošli rigoroznu cenzuru kolega. Nedavno smo pisali o kurkumi i đumbiru, čiji delovi su se, između ostalog, pokazali pozitivno kao pomoć u snižavanju kilograma. Ovog puta saznajte sve o dobrobitima crnog kumina.

Interesantno je da se crni kumin (Nigella sativa) kod nas meša sa kuminom (Cuminum cyminum) – ime im je gotovo identično, a u stvari se radi o dve različite biljke! Kumin pripada i potpuno drugoj familiji biljaka Apiaceae, tako da i ne čudi što im se ukusi razlikuju. Seme crnog kumina ima gorko-orašast ukus, ljutkast miris, dok kumin ima aromatčan, sladak, sličan anisu ili komoraču. Kumin se pretežno koristi za začinjavanje jela, kao što su hleb, peciva, sirevi, variva; i crni kumin se koristi kao začin, ali u mnogo manjoj meri.

Crni kumin danas je najpoznatiji po ulju iz semenki koje Arapi označavaju kao lek za sve osim smrti.

Upoznajte crni kumin

Crni kumin, crni kim ili čurekot je jednogodišnja cvetnica iz porodice Ranunculaceae, poznata po svojim malim crnim semenkama koje se koriste kao začin i lek. Uspravna je i razgranata zeljasta biljka, visine 20–60 cm. Ima cvetove sa pet latica, od belih do svetloplavih. U tradicionalnoj medicini koristi se od davnina. Najefikasnije je ulje iz semenki crnog kumina. Inače, crni kumin ima sitno, crno trouglasto seme, dok kumin ima izduženo smeđesivo.

Potiče sa Bliskog istoka, iz Egipta i Turske.

Glavna aktivna supstanca u semenu crnog kumina je timokinon, snažni antioksdans i antizapaljensko jedinjenje koje je sastavni deo ulja crnog kumina. Doprinosi dobrom funkcionisanju imunosistema, olakšanju alergijskih i problema sa disanjem. Odlična je prevencija za mnoga ozbiljna stanja, kao što su problemi sa kardiovaskularnim sistemom (KVS), dijabetes, kancer. Pojedina istraživanja su pokazala da je koristan kod vitiliga i psorijaze, kao i da utiče na kvalitet kose i dr.

U ovom blogu smo se prvenstveno koncentrisali na uticaj ove moćne biljke na smanjenje gojaznosti (2) koja predstavlja vrata za mnoga patogena stanja i bolesti.

Shutterstock.com

Crni kumin u borbi protiv gojaznosti

Gojaznost je jedan od glavnih zdravstvenih problema današnjice, već se govori o epidemiji gojaznosti. U naučnoistraživačkom pregledu koji nam je bio glavni izvor, cilj je bio da se proceni efekat crnog kumina na smanjenje telesne težine, kako u kliničkim ispitivanjima, tako i u eksperimentalnim studijama. Istraživači su pretražili PubMed i Web of science i pronašli 14 kliničkih ispitivanja i 5 eksperimentalnih studija koje su ispunile kriterijume za uključivanje u pregled. Nakon analize članaka zaključili su da primena crnog kumina tokom 6–12 nedelja može značajno smanjiti telesnu težinu i druge antropometrijske indekse (težinu, obim struka i dr.).

Zaključak do kojeg su došli je da ulje crnog kumina snažnije deluje u odnosu na prah crnog kumina (kada je reč o smanjenju telesne težine), verovatno zbog veće koncentracije masnih kiselina i timokinona.

Da li je korišćenje crnog kumina bezbedno?

U naučnoj zajednici se posebno obraća pažnja na bezbednost jer, koliko god je preparat efikasan, on nikako ne sme negativno uticati na zdravlje korisnika.

Nakon pregleda literature i dosadašnjih rezultata, zaključeno je da ulje crnog kumina nema toksičnih efekata (naravno, ovo se odnosi na propisane doze). Ono utiče na snižavanje povišenih enzima koji su posebno prisutni kod masne jetre. Povezano je i sa modifikacijama u procesu metabolizma, snižavanjem nivoa glukoze u krvi i povećanjem osetljivosti na insulin. Navodi se i inhibicija apsorpcije glukoze iz creva i smanjenje apetita.

Takođe, utvrđeno je povećanje nivoa adiponektina, zaštitnog hormona, inače proteina koga pretežno proizvodi masno tkivo i koji pomaže telu da bolje koristi insulin, smanjuje upale, čuva zdravlje KVS. Mršavi ljudi obično imaju više nivoe ovog hormona, dok je kod gojaznih obrnuta situacija. Kod njih je nivo ovog hormona niži i češće dolazi do pojave insulinske rezistencije, dijabetesa tipa 2, metaboličkog sindroma, visokog krvnog pritiska, ateroskleroze. Kod ispitanika dolazi do smanjenja apetita i osećaja sitosti.

Ipak, potrebno je još opširnijih istraživanja da bi se navedeno potkrepilo i otkrili i drugi mehanizmi delovanja.

U svakom slučaju, bitno je da se nakon tri meseca upotrebe pravi pauza od 14 do 30 dana.

Doza koja je pokazala bitan uticaj bila je 2000 mg ulja crnog kumina tokom dva perioda od 8 nedelja. Korišćenje ulja crnog kumina uticalo je na smanjenje težine i druga merila gojaznosti.

Crni kumin nije usamljen

Dobri rezultati utiču na sve detaljnije upoznavanje delova biljaka za koje se pokazalo da u određenim preporučenim dozama mogu uticati na gubitak težine. Sa istraživanjima se podosta odmaklo, a istražuju se i mehanizmi delovanja. Do sada, zaključci su da istraživane biljke utiču na sprečavanje formiranja masnih ćelija – adipogenezu, da ubrzavaju metabolizam i smanjuju apetit ili žudnju za hranom. Dalje, podržavaju osetljivost na insulin, što utiče na smanjenje skladištenja masti.

Kao što smo pomenuli na početku teksta, pojedini radovi, odnosno sveobuhvatni pregledi dosadašnjih rezultata istraživanja, pomogli su da se među ispitivanim delovima raznih biljaka izdvoje kurkuma, đumbir, biber, cimet i crni kumin, koji su korisni i za mnoga druga stanja, u koja spadaju i bolesti ka kojima vodi gojaznost.

Đumbir i crni kumin definitivno imaju termogeni, antioksidativni i antizapaljenski efekat.

Kurkuma utiče na produkciju žuči bitne za varenje masti. Umanjuje oksidativni stres, odnosno ima antioksidativno dejstvo.

U pojedinim radovima mogu se naći podaci da i kombinacija kurkume, đumbira, crnog kumina i bibera efikasno utiče na gorepomenute procese.

Najoptimističniji je obimni pregled australijskih istraživača koji navodi da je suplementacija kurkumom značajno uticala na smanjenje težine i to u 4 od 4 rada, đumbir u 4 od 7, crni kumin u 4 od 6, cimet u 6 od 8 istraživanja, s tim što se mora uzeti u obzir da su lošiji rezultati uglavnom postignuti u slučajevima gde je doza bila niža. (1)

Naravno, ima još drugih biljaka sa sličnim dejstvima, kao što su, na primer, limun ili konjak (Amorphophallus konjac) – azijska biljka, koja sadrži glukoman; kod nas se uglavnom ne može naći sama biljka, odnosno dostupna je kao ekstrakt korena.

S obzirom da sve biljke sa opisanim svojstvima imaju slična dejstva, bitno je znati da pacijenti koji koriste antikoagulanse, lekove za dijabetes ili snižavanje visokog pritiska moraju biti obazrivi pri korišćenju ove vrste suplemenata, konsultovati se sa lekarom i biti pod redovnim nadzorom lekara.

Naslovna fotografija-Shutterstock.com

Izvori:

1. Effects of culinary herbs and spices on obesity: A systematic literature review of clinical trials, published 2021, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1756464621000980
2. Is Nigella sativa an Effective Bodyweight Lowering Agent and a Mitigator of Obesity Risk? A Literature Review, published 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35855753/