Zanimljivosti iz nauke: Da li ste čuli za žablji lepak?

Naučnici sa Univerziteta u Adelejdu koji se bave molekularnom biologijom i proučavanjem australijskih žaba iz roda Notaden, utvrdili su da žabe, kao meru zaštite, proizvode lepljivu supstancu u slučajevima kada su izložene stresu, uplašene i provocirane.

Priroda je žabe „opremila” ovakvim načinom odbrane da bi se zaštitile od predatora. Lepljiva supstanca je toliko jaka da se predatori momentalno lepe. Vezivanje je vrlo čvrsto, čak i u vlažnim uslovima.

Mogućnosti primene žabljeg lepka u medicini

Posmatrajući ovaj fenomen, naučnici su došli na ideju da proizvedu identičnu supstancu, koja bi imitirala žablji lepak i služila kao medicinski lepak. Naravno, proizvodnja bi se morala obavljati u specijalnim uslovima, prateći dobru proizvođačku praksu (GMP).

Potrebe za medicinskim lepkom, u ovom slučaju biomimetičkim vezivom (adhezivom dobrih svojstava), su velike. Ovaj lepak se koristi za spajanje hrskavice, tetiva i kostiju, zatvaranje rana, prilikom operacija očiju za fiksiranje sočiva itd.

Do sada se žablji lepak pokazao superiorno u odnosu na veziva koja su danas u upotrebi, a pri tome je proteinskog sastava, netoksičan, fleksibilan, spaja neravne površine, teflon, staklo, drvo, metal, plastiku, kožu.

Žablji lepak je biokompatibilan

Važno je i to što su istraživanja do sada pokazala da je žablji lepak biokompatibilan i da se može resorbovati u organizmu. I druge grupe naučnika su radile slična istraživanja sa sekretornim lepkom drugih vrsta žaba – i oni su dolazili do sličnih zaključaka.

I dalje se sprovode klinička ispitivanja, a potrebna su i dodatna sredstva da bi se proizvod komercijalizovao. Nadamo se da će uskoro ovakva vrsta biomedicinskog lepka biti u široj primeni i koristiti se ne samo za spajanje ili saniranje povreda hrskavice, već i kod povreda ramena, spajanja tetiva i kostiju, za saniranje bilo kojih unutrašnjih, teže dostupnih povreda, spajanje oštećenih delova tkiva i dr.

Rekombinacijom gena do čistog proteinskog lepka

Najsigurniji način proizvodnje bio bi putem genetskog inženjeringa, ugrađivanjem gena odgovornog za sintezu, lepljivog proteina, u bakterijski genetski materijal. Na taj način bi se mogle proizvoditi veće količine lepka, i to i bez ikakvih primesa.

Nadamo se da će naučnici biti uspešni u komercijalizaciji veziva koje obećava.

Naslovna fotografija – žaba iz roda Notaden – Shutterstock.com

Izvori:

Gene Tecnology Australia, CSIRO naučni institut

https://www.nature.com/articles/s41467-024-49917-3