Filmske lokacije kao turističke atrakcije

Da li ste šetali Rimom sve misleći da ćete, poput Odri Hepbern iz filma Praznik u Rimu, iza ćoška naleteti na Gregorija Peka? Ili ste se u Prateru vozili na panoramskom točku „glumeći” scenu iz Trećeg čoveka? Možda ste želeli da posetite Petru u Jordanu, nadajući se da vas tamo čeka neki Indijana Džons s kojim ćete doživeti arheološke i druge avanture? Da li ste poželeli da posetite Kazablanku, proverite da li je ostala i mrvica nostalgične atmosfere iz istoimenog filma i „na licu mesta” čujete As Time Goes By? Ili da prošetate kornvolskim liticama, istim onim koje su tako lepo kadrirane u TV seriiji Poldark? Da li ste ponovo proživljavali Anđelkinu sudbinu iz Ranjenog orla fotografišući se pored Anđelkine kapije u Trebinju? Možete nastaviti niz po svojoj želji, sećajući se omiljenih filmova i serija i turističkih destinacija na kojima su snimani.

Filmski turizam ili turizam inspirisan filmom (na engleskom screen ili movie tourism) jedna je od najbrže rastućih grana turističke industrije. Iako nije od juče, u poslednje vreme doživljava svoje zvezdane trenutke. Ovaj termin se odnosi na turistički obilazak stvarnih mesta koja su ljudi videli u filmovima ili TV serijama, u želji da sami dožive atmosferu iz nekog filmskog ostvarenja. Kako to već biva, neki se i razoračaraju, jer mesta koja posete nisu ista kao u filmovima i serijama, a drugi se, opet, provedu i bolje nego što su očekivali.

Filmski turizam može da podstakne lokalne ekonomije i skrene pažnju na manje poznata mesta, ali istovremeno donosi izazove poput prevelikog broja turista, opterećenja infrastrukture i uticaja na životnu sredinu.

Pogledajte jedan od mogućih predloga za turizam inspirisan filmovima i serijama.

Novi Zeland i Gospodar prstenova

Krajem 1990-ih, reditelj Piter Džekson odlučio je da snima epsku trilogiju Gospodar prstenova na Novom Zelandu (kasnije i trilogiju o Hobitima), smatrajući da su tamošnji pejzaži, koji oduzimaju dah, isti kao u fikcionalnoj Tolkinovoj Srednjoj zemlji. Ova odluka je imala velikog uticaja na turizam u ovoj udaljenoj zemlji. I ranije su turisti dolazili na Novi Zeland, pre svega zbog prirode i adrenalinskih sportova. Ali, pet godina nakon premijere prvog filma iz serijala Gospodar prstenova, njihov broj je skočio za 40 odsto, a turisti su sada dolazili u posetu filmskim lokacijama – „efekat Srednje zemlje” ili „Tolkin turizam” bio je rođen.

Nacionalni park Tongariro i njegova tri vulkana, Ruapehu, Tongariro i Ngauruhoe, pružili su idealno okruženje za Mordor. Južno ostrvo i njegovi Južni Alpi postali su Maglovite planine iz filma. Farma „Aleksandar”, blizu Matamate, na Severnom ostrvu, dom je Bilba i Froda…

Uticaj filma bio je toliko značajan da je filmski turizam postao dugoročna strategija za turističku industriju Novog Zelanda; uticao je na brendiranje, ulaganja u infrastrukturu i doveo do stvaranja vođenih iskustava i tura zasnovanih na Gospodaru prstenova.

Njujork i Seks i grad

Grad, za koji kažu da nikad ne spava, lokacija je na kojoj su snimljeni mnogi poznati filmovi, od Doručka kod Tifanija, preko Taksiste i Kad je Hari sreo Sali, pa sve do serija Seks i grad i I tek tako…

U „turističkom smislu”, serija Seks i grad privukla je možda i najviše turista. Priča o četiri drugarice, Keri, Samanti, Mirandi i Šarlot, snimana u delovima grada kao što su Lower Manhattan, Upper East Side, Soho…, istovremeno je i oda Njujorku.

U šetnji inspirisanoj popularnom serijom, nezaobilazne tačke su Kerina kuća od smeđeg kamena u Vest Vilidžu, Bleecker Street, gde možete probati kapkejk u čuvenoj Magnolia Bakery, bar koji su otvorili Stiv i Ejdan, u seriji Scout, a u stvarnosti bar Onieal’s, u kome, u enterijeru koji ćete prepoznati iz serije, baš kao i četiri drugarice, možete popiti kosmopliten koktel. Tu su i: Plaza hotel (u kome je Mr. Big, odnosno Zverka, zaprosio Natašu), zatim Louis K. Meisel galerija u Sohou u kojoj je radila Šarlot – u stvarnosti, ova galerija je otvorena 1973. i specijalizovana je za radove koji pripadaju pravcu fotorealizma, Njujorška javna biblioteka (New York Public Library) na Petoj aveniji gde je, ovoga puta ne u seriji već u prvom Seks i grad filmu, trebalo da bude venčanje Keri i Zverke, jer to je, Kerinim rečima, „klasična znamenitost Njujorka koja je dom svih velikih ljubavnih priča” ili Colambus Circle gde su se rastali Keri i Ejdan. Naravno, tu su i mesta za šoping, nezaobilazne robne kuće Bloomingdales i Bergdorf Goodman, kao i Barneys, koji je kreirao poseban izlog inspirisan serijom.

Efekat Belog lotosa

Serija Beli lotos (White lotus) snimana u luksuznim hotelima i na prelepim lokacijama, takođe je imala značajan „turistički uticaj”. Štaviše, prema podacima američke kompanije za putovanja Expedia, prve dve sezone serije Beli lotos dovele su do povećanja putovanja na Havaje i Siciliju za 300 odsto!

Mada, lepota Sicilije i njenih sela odranije je poznata ljubiteljima filma. Ne zaboravite na ture koje vode putevima porodice Korleone(Kum).

Dolazak međunarodne TV ekipe u Taorminu, na Siciliji, za drugu sezonu Belog lotosa, doneo je solidnu zaradu (merenu u milionima evra) hotelima, stanovima za iznajmljivanje, barovima i restoranima u gradu. Takođe je doneo mogućnosti za posao lokalnom stanovništvu, a ekonomske koristi od ove HBO produkcije nastavljaju se i nakon završetka snimanja serije.

Treća sezona serije Beli lotos (koju smo gledali početkom ove godine) skrenula je pažnju na Tajland i Koh Samui. Štaviše, kada je sredinom 2024. godine objavljeno da će Tajland biti lokacija za treću sezonu serije, platforme za rezervacije su prijavile trenutni porast pretraga, a to su pratile i avio-kompanije sa dodatnim letovima za Puket.

Dubrovnik i Igra prestola

Nakon što je u Dubrovniku snimana serija Igra prestola (Game of Thrones), ni za ovaj grad na Jadranskom moru, koji se nalazi na Uneskovoj listi svetske kulturne baštine i koji je i ranije bio veoma posećena turistička destinacija, ništa više nije bilo isto. Istraživanje iz 2017. otkrilo je da je skoro 60 odsto posetilaca bilo svesno veze Dubrovnika sa serijom, a skoro 30 odsto je reklo da je to bio ključni razlog za posetu. Inače, turističke ture koje vode „putevima Igre prestola”, osim Starog grada i tvrđave Lovrjenac (u seriji Crvena tvrđava), vode i na ostrvo Lokrum, u seriji grad Kart, gde su, u botaničkoj bašti, snimane scene baštenske zabave, zatim na vidikovac na planini Srđ (put koji vodi do vidikovca korišćen je za prikazivanje Kraljevog puta gde su Bron i Tirion čekali Oberinov dolazak, a panoramski pogledi s planine bili su uključeni u scene smeštene u gradu Kingʼs Landing ili Kraljeva Luka) i u selo Trsteno, gde se, na imanju iz 14. veka, nalazi arboretum, inače najstariji spomenik pejzažne arhitekture u Hrvatskoj, odnosno lokacija iz „Kingʼs Landing vrtova”.

Skopelos i Mamma Mia

Filmičnost plavo-belih grčkih ostrva nikoga ne ostavlja ravnodušnim, pa zato nije neobično što su neka od ovih ostrva zabeležena i u filmovima i TV serijama. Sigurno se svi sećaju sirtakija koji Entoni Kvin igra u filmu (doduše crno-belom) Grk Zorba iz 1964. Ovaj film sniman je na Kritu, a pomenuta scena na plaži sela Stavros. Ako ste gledali HBO seriju Darelovi, o životu pisca Lorensa Darela i njegove porodice, znate da je ostrvo Krf tu imalo značajnu ulogu. Takođe, ostrvo Kefalonija bilo je prelepa scenografija za film Mandolina kapetana Korelija.

Ipak, zbog filma Mamma Mia, možda je Skopelos (zajedno sa Skijatosom), najpoznatije grčko „filmsko” ostrvo. Poznate scene, praćene muzikom grupe Abba, snimane su, između ostalog, na plažama Glisteri i Kastani, u ribarskom selu Agnontas, kao i na rtu Amarantos sa njegovim stenovitim uvalama. Naravno, najpoznatija filmska lokacija na Skopelosu svakako je Crkva Svetog Jovana Krstitelja, koja se nalazi na litici, okružena plavetnilom Egejskog mora, do koje vodi više od 200 stepenika. Ova crkva je poslužila kao set za venčanje Sofi i Skaja u filmu.

Tunis i Ratovi zvezda

Reditelj Džordž Lukas je u Tunisu snimio mnoge kultne scene iz Ratova zvezda (ovaj serijal počeo je da se snima 1977. godine i nastavlja se do današnjih dana), a fanovi ovog filmskog serijala i danas posećuju mesta snimanja.

Sa svojom pustinjskom klimom, južni Tunis bio je prikladan za Tatuin, rodnu planetu Luka Skajvokera (grad Tatuin – Tataouine – je filmskoj planeti pozajmio i ime). Film je, između ostalog, sniman u utvrđenim berberskim selima, ksarovima, u blizini Tatuina (Hadada, Uled Soltan i Medenin), kao i u okolini Tozera, grada u oazi, gde se danas nalazi napušteni set svemirske luke Mos Espa – poznate znamenitosti izmišljenog grada odolele su vremenskim uslovima. Iako usred pustinje, ova lokacija je i dalje posećena i omiljena, a centralni trg u Tozeru je poznat po suvenirima iz Ratova zvezda.

U hotelu Sidi Driss, savršenom primerku berberske trogloditske arhitekture (naselje podzemnih pećina) u mestu Matmata, snimane su scene na farmi Lukovog ujaka Ovena Larsa i tetke Beru, gde Luk provodi tinejdžerske dane. Hotel je zadržao većinu dekoracija iz filma, nudi meni sa temom Ratova zvezda, a posetioci mogu zatražiti da ručaju u originalnoj trpezariji, koja se otvara prema kuhinji tetke Beru.

Na ostrvu Đerba nalaze se kuća Obija van Kenobija (koju ribari danas koriste kao skladište) i svemirska luka Mos Ajsli.

Zgrada u kojoj se nalazi Emilin stan© Saskia B / Shutterstock.com

Serija Emili u Parizu

Zahvaljujući Netfliksovoj seriji Emili u Parizu, priči o Amerikanki koja dolazi u Grad svetlosti kako bi pružila američku perspektivu francuskoj marketinškoj firmi i koja doživljava razne poslovne i ljubavne izazove, francuska prestonica, ionako popularna kao turistička destinacija, dobila je nove posetioce. Ako i vi spadate u fanove ove serije, prilikom posete Parizu možete posetiti Latinsku četvrt, gde se, odmah pored Panteona, nalazi Emilin stan. Zgrada gleda na miran trg, sa lepom fontanom u centru. Italijanski restoran Terra Nera, smešten u neposrednoj blizini Emilinog stana, u seriji je restoran Les Deux Compères. U istom kraju je i Boulangerie Moderne, omiljena Emilina pekara, u kojoj možete probati pain au chocolat, čokoladni kroasan. U 1. arondismanu nalazi se park Jardins du Palais-Royal (vrtovi kraljevske palate), gde je Emili volela da provodi vreme. U seriji se, kao najlepša ulica u Parizu, pominje (i vidi) ulica Abrevoar (Rue de l’Abreuvoir) na Monmartru, koja se proteže od Trga Dalida, gde se nalazi bista pevačice, pa sve do restorana La Maison Rose. U legendarnom Café de Flore, jednom od najstarijih kafea u Parizu i mestu gde su se sastajali mnogi čuveni pisci i filozofi, Emili se sreće sa svojim prvim francuskim dečkom.

Naravno, obavezna je i poseta Zidu ljubavi (I love you wall, ili na francuskom Le mur des je t’aime), koji se nalazi na Monmartru, na Jehan Rictus trgu, koji nosi ime po francuskom pesniku. Zid su 2000. godine osmislili umetnici Frederik Baron i Kler Kito i sastoji se od 612 pločica od emajlirane lave, na kojima se fraza Volim te pojavljuje 311 puta na 250 jezika.

Naslovna fotografija – Zid ljubavi © Saskia B / Shutterstock.com