bundeve u polju

Bundeva – inspiracija za bajke, festivale i gurmanske rituale

Od bundeve se jede sve osim kore. Na Bliskom istoku koristi se za slatka jela, a u Italiji za raviole ili vegetarijansku lazanju

Bundeva se gaji hiljadama godina, a možda je zbog važne uloge koju ima u ishrani ljudi našla mesto u bajkama i raznim ritualima. Plod biljke, čiji je latinski naziv Cucurbita pepo, najčešće dostiže težinu od tri do osam kilograma, ali poznato je, na primer, da šampionski primerci, poput onih koji se prikazuju na festivalu Dani ludaje u Kikindi, dostižu i više stotina kilograma.

Postojbina bundeve su južni delovi Sjedinjenih Američkih Država i severoistočnog Meksika, a danas su u proizvodnji vodeće države Kina, Indija, Rusija, Ukrajina i SAD. Inače, smatra se da se bundeva na američkom kontinentu gajila još 7.500 godina pre naše ere.

Bogata karotenoidima

Postojbina bundeve su južni deloviSjedinjenih Američkih Država i severoistočnog Meksika

Bundeva se danas koristi za ljudsku ishranu, kao hrana za životinje, ali i za izradu ukrasnih predmeta. Narandžasti plod ove biljke koristi se za lanterne koje se prave uoči anglosaksonskog praznika Noć veštica (Helloween). U prošlosti, keltski narodi su se povodom tog praznika maskirali i okupljali oko vatri da bi rasterali duhove. Našla je mesto i u bajci o Pepeljugi, čija se kočija tačno u ponoć pretvara u bundevu.

Bundeva sadrži 92 odsto vode, 6,5 odsto ugljenih hidrata, 0,1 odsto masti i 1 odsto proteina. Boja bundevine kore varira od bele, preko žute do narandžaste, a može biti glatka ili naborana, u zavisnosti od sorte. Meso bundeve uglavnom je narandžaste boje; ova boja potiče od karotenoida, pigmenta koji je provitamin A i koji se u telu pretvara u vitamin A. Bundeva ima ovog pigmenta više čak i od šargarepe. Vitamin A, inače, štiti od astme i srčanih oboljenja, oboljenja očiju, dijabetesa, kontroliše nivo šećera u krvi, utiče na zdravlje kože i kose, povećava nivo energije. Takođe, bundeva je dobar izvor kalijuma, bitnog u kontroli krvnog pritiska.

U Kini se listovi bare i jedu kao prilog, u Australiji i na Novom Zelandu bundeva se peče sa drugim povrćem, poput krompira

Šolja kuvane bundeve sadrži 380 kJ, četiri grama vlakana (kao dva parčeta integralnog hleba) i 24 miligrama vitamina C, što predstavlja 55 odsto preporučene dnevne doze. Ostali sastojci ispod su 10 odsto.

Indijanci su, u svojoj tradicionalnoj medicini, koristili bundevu kao lek protiv crevnih parazita i za probleme urinarnog trakta. U Nemačkoj i Jugoistočnoj Evropi semenke se i danas preporučuju za zdravu prostatu.

Od čorbe do roštilja

Ulje od bundeve je gusto, a boja može da varira od crvene do zelene

Zahvaljujući jakoj i čvrstoj kori, bundeve mogu da se čuvaju mesec dana na suvom i hladnom mestu. Veći deo bundeve je jestiv, ali ne u svežem stanju, pa se od nje najčešće pripremaju pite, pirei, supe, čorbe. Od bundeve se jedu pulpa, semenke, cvetovi, pa čak i lišće. Može da se peče, kuva na pari ili u vodi. Takođe, isečena na režnjeve peče se na roštilju, a može da se poprska maslinovim uljem, isprži u tiganju i doda salati ili pasti.

Na Bliskom istoku od bundeve se prave slatka jela, kao što je, na primer, halawa yaqtin, vrsta pite od bundeve. U Kini se listovi bare i jedu kao prilog. U Australiji i na Novom Zelandu peče se sa drugim povrćem, kao što se peku krompir ili batat. U Japanu male bundeve se seku, pohuju i jedu kao tradicionalno jelo tempura. Na Tajlandu se male bundeve bare i njihova unutrašnjost zatim puni kremom ili pudingom. U Italiji se ravioli pune pireom od bundeve ili se bundeva koristi za vegetarijansku lazanju.

Ulje od bundeve je gusto, pravi se od pečenih semenki, a boja može da varira od crvene do zelene. Kada se koristi za kuvanje ili salatu dobro ga je razblažiti nekim drugim uljem, zbog jakog ukusa. Ovo ulje sadrži oleinsku i alfa-linoleinsku kiselinu.

Semenke bundeve bogate su proteinima – 30 grama semenki obezbeđuje sedam grama proteina

semenke bundeve

Semenke bundeve bogate su proteinima – 30 grama semenki obezbeđuje sedam grama proteina (slično kao kikiriki), tri miligrama gvožđa, kao i cink. Bogate su nezasićenim masnim kiselinama, kao i vlaknima, izvor su vitamina E i B kompleksa. Lako ih je pripremiti: izvade se iz bundeve, operu i osuše, rasporede na podmazan papir za pečenje i peku jedan sat na 120 stepeni Celzijusovih. Semenke se, takođe, dodaju u musli ili koriste kao užina.

Bezbrojni su načini da se bundeva uključi u deserte, supe, salate, pa čak iskoristi i kao zamena za puter.